Ubezpieczenia i Prawo Pracy nr 13 (271) z dnia 1.07.2010

Rozwiązanie umowy o pracę na zasadzie porozumienia stron

1) Czy można rozwiązać umowę o pracę za porozumieniem stron w czasie choroby pracownika?

Nie ma przeszkód prawnych aby uzgodniony przez strony termin rozwiązania umowy o pracę przypadał w okresie choroby pracownika lub innej usprawiedliwionej nieobecności.

Wskazany w pytaniu tryb nie wymaga ani konsultacji związkowej, ani też podawania przyczyny uzasadniającej ustanie zatrudnienia. Nie istnieje nawet wymóg zachowania formy pisemnej, niemniej jednak forma ta jest wskazana dla celów dowodowych.

Za porozumieniem stron można rozwiązać każdą umowę o pracę, nawet w okresie ochronnym np. podczas usprawiedliwionej nieobecności pracownika w pracy z powodu niezdolności do pracy wskutek choroby, urlopu wypoczynkowego, bezpłatnego, w czasie biegnącego już wypowiedzenia.

Do tego trybu rozwiązania umowy nie mają zastosowania przepisy chroniące przed wypowiedzeniem niektóre grupy pracowników np. pracowników w wieku przedemerytalnym, członków zarządu organizacji związkowej czy też kobiet w okresie ciąży i urlopu macierzyńskiego.

Rozwiązanie umowy za obopólnym porozumieniem w praktyce następuje najczęściej na wniosek pracownika. O inicjatywie w tym zakresie pracodawcy wywołującej skutki prawne jest mowa tylko w ustawie z dnia 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników (Dz. U. nr 90, poz. 844 z późn. zm.). Znaczenie ma rozwiązanie umowy w ten właśnie sposób, gdy następuje z inicjatywy pracodawcy i obejmuje co najmniej 5 pracowników, gdyż liczba zwalnianych w ten sposób osób jest uwzględniana do ogólnej liczby dokonanych zwolnień warunkujących uznanie ich za grupowe.

2) Pracownik od ubiegłego roku pobiera emeryturę i nadal świadczy pracę. Pracodawca zgodził się na jego dalsze zatrudnianie informując, że rozwiąże z nim umowę za porozumieniem stron w terminie, który upłynął pół roku temu. Na wniosek pracownika był on bowiem przedłużany jeszcze dwukrotnie, po czym pracodawca wystawił świadectwo pracy, w którym widnieje zapis o rozwiązaniu umowy o pracę za porozumieniem stron. Czy rzeczywiście umowę rozwiązano w tym właśnie trybie?

W sytuacji zaprezentowanej w treści pytania nie nastąpiło rozwiązanie umowy o pracę za porozumieniem, ponieważ pracownik nie zgadzał się ani na wskazany tryb, ani na termin ustania zatrudnienia. W podobnej sprawie stanowisko zajął Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 14 listopada 2009 r. (sygn. akt I PK 94/09, M.P.Pr. 2010/2/58) stwierdzając, że: „Na rozwiązanie umowy w drodze porozumienia stron zgodę muszą wyrazić obie strony stosunku pracy. Nie wystarczy wyznaczenie terminu rozwiązania umowy przez pracodawcę.”

W uzasadnieniu Sąd Najwyższy podkreślił, że do rozwiązania umowy o pracę za porozumieniem stron dochodzi na skutek zgodnego oświadczenia woli obu stron stosunku pracy. Z propozycją rozwiązania umowy o pracę za porozumieniem stron może wystąpić zarówno pracownik, jak i pracodawca. Taka propozycja stanowi ofertę rozwiązania stosunku pracy, do której stosuje się odpowiednio przepis art. 66 i nast. K.c. Oznacza to, że składający ofertę rozwiązania umowy o pracę za porozumieniem stron jest nią związany aż do upływu terminu oznaczonego w ofercie na oczekiwanie odpowiedzi.

W podanych okolicznościach wydaje się, że pracownik oferty nie przyjął skoro składał oświadczenia o zamiarze kontynuowania zatrudnienia, kwestionując zarówno tryb, jak i terminy rozwiązania umowy o pracę. W tej sytuacji nie można przyjąć, iż strony zawarły porozumienie o jej rozwiązaniu. Narzucone przez pracodawcę porozumienie nie wywołuje skutków prawnych i umowa o pracę powinna być kontynuowana.