umowa o pracę, wypowiedzenie umowy o pracę, rozwiązanie umowy o pracę - wzór
lupa
A A A

Ubezpieczenia i Prawo Pracy nr 13 (391) z dnia 1.07.2015

Zapis w umowie o pracę o przyjęciu odpowiedzialności materialnej przez pracownika

Czy w treści umowy o pracę w pozycji "Inne warunki zatrudnienia", można dokonać zapisu o przyjęciu przez pracownika odpowiedzialności materialnej za mienie znajdujące się w miejscu pracy, za które on odpowiada ze względu na charakter pracy (np. sprzedawca w sklepie lub magazynier)?

Zapis w umowie o pracę o przyjęciu odpowiedzialności materialnej przez pracownika
rys. Zapis w umowie o pracę o przyjęciu odpowiedzialności materialnej przez pracownika

Tak. Jednak dla powstania odpowiedzialności pracownika za mienie powierzone z obowiązkiem zwrotu lub do wyliczenia się nie wystarczy zapis o tym fakcie w treści umowy o pracę. W świetle art. 124 K.p. odpowiedzialność ta dotyczy osoby, której mienie to zostało prawidłowo powierzone.

Aktywne druki i formularze
Wzór umowy o pracę dostępny jest w serwisie 
www.druki.gofin.pl.

Zapis o odpowiedzialności materialnej pracownika nie należy do określonych w Kodeksie pracy obowiązkowych elementów umowy o pracę. Strony mogą jednak oprócz nich zamieszczać w treści umowy inne, istotne postanowienia. Wynika to z brzmienia art. 29 § 1 K.p., który określając treść umowy o pracę posługuje się zwrotem "w szczególności". Jak stwierdził Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z dnia 13 stycznia 2009 r. (sygn. akt II PK 105/08) przesądza to o możliwości objęcia umową o pracę również innych elementów ważnych dla stron danej umowy, których liczba jest dowolna. Należy jednak podkreślić, że nie mogą być one dla pracownika mniej korzystne niż przepisy prawa pracy.

Ważne: Postanowienia umowy o pracę mniej korzystne dla pracownika niż przepisy prawa pracy są nieważne, a zamiast nich z mocy art. 18 § 2 K.p. stosuje się odpowiednie przepisy prawa pracy.

Według orzecznictwa Sądu Najwyższego w ramach postanowień umownych regulowane mogą być zarówno dodatkowe uprawnienia pracownika jak i jego obowiązki. Strony mogą np. ustalić, iż pracownik będzie miał prawo do rekompensaty za rozwiązanie umowy o pracę (por. ww. wyrok SN z dnia 13 stycznia 2009 r.), wskazać obowiązujący pracownika system lub rozkład czasu pracy (por. wyrok SN z dnia 21 marca 2014 r., sygn. akt II PK 174/13). Dopuszczalnym postanowieniem będzie też zapis o związanej ze stanowiskiem odpowiedzialności za mienie powierzone z obowiązkiem zwrotu albo do wyliczenia się. Wówczas podpisując umowę pracownik zostaje poinformowany o rodzaju odpowiedzialności materialnej, jaka jest związana z jego stanowiskiem pracy i wyraża na nią zgodę (składa oświadczenie). Zamieszczanie tego rodzaju zapisu w umowie o pracę nie ma jednak dużego znaczenia praktycznego (poza dowodowym). Potwierdza to postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 stycznia 2014 r. (sygn. akt I PK 178/13), zgodnie z którym pracownik, któremu powierzono mienie w prawidłowy sposób, ponosi odpowiedzialność na podstawie art. 124 K.p., choćby nawet nie podpisał deklaracji o przyjęciu tej odpowiedzialności.

Ważne: Zgoda pracownika na powierzenie mu mienia może wynikać z treści umowy o pracę (dotyczy to stanowisk związanych z odpowiedzialnością materialną, np. sprzedawca, magazynier) albo z deklaracji o przyjęciu odpowiedzialności materialnej.

Deklaracja, o której mowa wyżej, nie musi mieć formy pisemnej. Może być ona wyrażona przez czynności konkludentne np. pobranie pieniędzy, narzędzi (por. wyrok SN z dnia 15 listopada 1985 r., sygn. akt IV PR 221/85, PiZS 1986/3/70).

Jak wspomnieliśmy na wstępie, koniecznym warunkiem, aby pracownik ponosił odpowiedzialność za szkodę w mieniu powierzonym jest prawidłowe powierzenie tego mienia pracownikowi przez pracodawcę. Zgodnie z wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 21 kwietnia 1995 r. (sygn. akt III APr 82/94, OSA 1997/7-8/22) prawidłowe powierzenie mienia to takie, które dla przejmującego ustala stan zerowy, czyli punkt wyjścia w kierunku późniejszych rozliczeń, bowiem inwentaryzacja początkowa i końcowa dają możliwość wyliczenia ewentualnego braku (niedoboru w mieniu). Dowód na to, że mienie zostało prawidłowo powierzone obciąża pracodawcę.

W praktyce pracodawcy zawierają z pracownikami, których stanowiska związane są z nadzorem nad powierzonym mieniem odrębne umowy o odpowiedzialności materialnej za to mienie. Można w nich szczegółowo określić wzajemne prawa i obowiązki, w tym ustalony w danej firmie sposób, w jakim pracownik potwierdza przyjęcie powierzonego mienia. Przy czym obowiązek zawarcia takiej umowy, zgodnie z art. 125 K.p., istnieje w razie, gdy taką odpowiedzialnością miałoby zostać objętych więcej osób (umowa o wspólnej odpowiedzialności materialnej za mienie powierzone z obowiązkiem wyliczenia się).

  Przykład  

Pracodawca po zatrudnieniu pracownika na stanowisku magazyniera powierzył mu nadzór nad zgromadzonym w magazynie towarem. W umowie o pracę znajduje się zapis, zgodnie z którym zatrudniony objęty jest odpowiedzialnością za powierzone mu mienie. Jest to jednak jedyny dokument, jaki w tym zakresie pracownik podpisał.

Nieudokumentowanie przekazania pracownikowi poszczególnych składników mienia pracodawcy, zarówno pod względem ilościowym jak i wartościowym, ogranicza możliwość skutecznego żądania od niego odszkodowania za poniesioną w tym mieniu szkodę. Aby wystąpić z takim roszczeniem pracodawca musi udowodnić fakt powstania szkody, która tutaj polega na niezwróceniu lub niewyliczeniu się z powierzonego mienia. Jednak bez przeprowadzenia inwentaryzacji (odbiorczej) może okazać się to niemożliwe. Powinien też wykazać, że mienie zostało powierzone w sposób prawidłowy, co w opisanej sytuacji również nie miało miejsca, gdyż strony ograniczyły się tylko do zamieszczenia w umowie o pracę odpowiedniego postanowienia.

www.UmowyoPrace.pl - Zawarcie umowy o pracę:

 Jeśli nie znalazłeś informacji, której szukasz,
wejdź do serwisu
www.VademecumKadrowego.pl » 
Więcej w zasobach płatnych
Prenumerata 2018 r. - www.sklep.gofin.pl
PRZEWODNIKI on-line Księgowego i Kadrowego
Pomocniki Księgowego

Terminarz

wrzesień 2017
PN WT ŚR CZ PT SO ND
1
2
3
4
5
6
8
9
10
12
13
14
16
17
18
19
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
ASYSTENT GOFIN - Darmowa aplikacja dla Księgowych
sklep.gofin.pl - RABATY, NAGRODY, PROMOCJE
NEWSLETTERY
Fachowe czasopisma - PoznajProdukty.gofin.pl
KODEKS PRACY 2013, Prawo Pracy
Vademecum kadrowego - kompleksowo opracowane zagadnienia z prawa pracy
Wszystko o urlopach pracowniczych - wypoczynkowy, bezpłatny, macierzyński, szkoleniowy

GOFIN PODPOWIADA

Kompleksowe opracowania tematyczne

WSKAŹNIKI

Bieżące wskaźniki wraz z archiwum

Sklep internetowy - sklep.gofin.pl
gofin
sgk
czasopisma
forum
sklep
gazeta podatkowa
 
Wydawnictwo Podatkowe GOFIN sp. z o.o., ul. Owocowa 8, 66-400 Gorzów Wlkp., tel. 95 720 85 40, faks 95 720 85 60